İSTANBUL (İGFA) – Dünya Sulak Alanlar Günü kapsamında açıklanan Ramsar Sözleşmesi’nin 2026 yılı teması, Türkiye’nin suyla kurduğu alakanın geldiği noktayı tekrar tartışmaya açtı.
Burdur, Beyşehir ve Seyfe üzere tarih boyunca etrafındaki yerleşimlere hayat veren göllerin süratle küçülmesi, bu temayı geçmişe dönük bir hatırlatmadan çok, bugüne ve geleceğe yönelik güçlü bir ihtara dönüştürüyor.
Türkiye’deki sulak alanlar sadece kuşların, balıkların ve bitkilerin hayat alanları değil; birebir vakitte üretim biçimlerini, mahallî bilgiyi ve kültürel hafızayı şekillendiren temel ögeler ortasında yer alıyor. Fakat yaşanan kayıplar, ekosistemlerle birlikte bu çok katmanlı mirası da zayıflatıyor.
Bu tablo sırf Türkiye’ye mahsus değil. Akdeniz Sulak Alanlar Gözlemevi’nin yayımladığı “Akdeniz Sulak Alanları Durum Raporu 3”, Akdeniz Havzası’ndaki tarihi sulak alanların yarısından fazlasının büyük ölçüde kaybolduğunu ortaya koyuyor. Bilim insanları, bu kaybın rastlantısal değil, uzun müddettir uygulanan su ve arazi siyasetlerinin sonucu olduğuna dikkat çekiyor.
Uzmanlara nazaran sorunun merkezinde, suyun ekosistemin canlı bir kesimi olarak değil, denetim edilmesi gereken bir kaynak olarak ele alınması yer alıyor. Barajlar ve ağır ziraî sulama, ırmakların doğal akışını bozarken gölleri ve deltaları besleyen su döngülerini de zayıflatıyor. Kısa vadeli üretim artışı gayeleri ise uzun vadede su ve besin güvenliğini riske atıyor.
Çözüm için işaret edilen yol ise bilimsel datalarla mahallî toplulukların yüzyıllara dayanan bilgisini bir ortaya getiren bütüncül bir yaklaşım. Balıkçıların, çiftçilerin ve göçerlerin tabiata dair müşahedeleri, birçok vakit ekolojik değişimleri erken fark edebilecek kıymetli ipuçları sunuyor.
Proje Konutu Kooperatifi, bu dönüşüm gereksinimini şu sözlerle özetliyor: “Göller yalnızca su birikintileri değil; bu toprakların hafızasının kilit taşları. Kuruyan her göl, bir ekosistemle birlikte bir ömür biçimini de ortadan kaldırıyor. Tahlil, daha fazla beton değil; bilimi, o gölün kıyısında yaşayan insanların tecrübesiyle buluşturan yeni bir su yönetimi anlayışıdır.”
Kaynak: İGF Haber Ajansı
Bir yanıt bırakın